Wat Suid-Afrika se munisipale verkiesings onthul oor die toekoms waarna jong kiesers streef

Op 4 November het die 21-jarige Karabo Mogano vir die eerste keer gaan stem. Die pad na sy stemlokaal in Alexandra het verby slaggate, lekkende riool en onopgetelde vullis gelei. Hy het aan die Associated Press gesê hy het voorheen betwyfel of stem saak maak. Hierdie keer het hy gegaan. Die toestande wat 'n verkiesing nutteloos kan laat voel, was vir hom juis 'n rede om deel te neem. (Associated Press-beriggewing oor verkiesingsdag)
In 2021 het slegs 45,9% van geregistreerde Suid-Afrikaners in die munisipale verkiesings gestem. 'n Meerderheid het weggebly. Of dit weer hierdie week gebeur het, was op 5 November nog onbeslis. Die Verkiesingskommissie het 15,9 miljoen deelnemers, insluitend spesiale kiesers, gerapporteer teenoor 'n afsonderlik gerapporteerde kieserslys van ongeveer 29,2 miljoen, terwyl verifiëring voortgegaan het. Daardie voorlopige telling dui op deelname van meer as die helfte van geregistreerde kiesers. Die Kommissie het gesê die uitbreking van jeugdige en eerstekeer-kiesers sal ná die telling volg. Selfs wanneer daardie syfers beskikbaar is, sal die opkoms ons net sê hoeveel mense deelgeneem het. Om te verstaan wat hulle uitgebring of tuis gehou het, verg 'n ander soort bewyse. (IEC se verkiesingsaanwysers vir 2021 · SAnews oor die voorlopige telling · SAnews oor die kieserslys)
Jong Afrikane wil 'n sê hê wat hulle kan gebruik
Die African Youth Survey van 2026 het onderhoude gevoer met 4 901 mense tussen 18 en 24 jaar in 16 lande. Sowat 73% het gesê demokrasie is altyd verkieslik bo enige ander regeringsvorm, terwyl 56% gesê het Westerse demokrasie is nie geskik vir Afrika nie. Toe gevra is wat 'n Afrikamodel behoort te beliggaam, het respondente nasionale eenheid en stabiliteit eerste geplaas, op die hakke gevolg deur vrye en regverdige verkiesings en doeltreffende openbare dienste. In die Suid-Afrikaanse steekproef het slegs 48% gevoel hul stem maak saak vir nasionale leiers. Daardie laaste syfer meet of respondente deur die nasionale leierskap gehoor voel. Dit gee ons 'n aanduiding van die frustrasie agter "my stem tel nie", hoewel dit iets anders meet as vertroue in die stembus self. (African Youth Survey 2026)
Daardie antwoorde gee inhoud aan 'n frase soos 'n demokrasie wat lewer. Jong mense wil leiers hê wat hulle kan vervang, dienste waarop hulle kan staatmaak en 'n regverdige kans om 'n bestaan te maak. Afrobarometer se Suid-Afrikaanse navorsing onder 18- tot 35-jariges het diepe ontevredenheid met die regering se prestasie ten opsigte van werkskepping gevind. 'n Munisipale raad het beperkte mag oor die arbeidsmark. Dit kan steeds 'n verskil maak aan of 'n handelsgebied werkende toilette en ligte het, of 'n pad begaanbaar is, en of besighede op water kan staatmaak. Dit is besluite wat jong mense lank voor die volgende verkiesing kan beoordeel. (Afrobarometer oor Suid-Afrikaanse jeug en werkverskaffing)
Wie behoort die toets te moet slaag?
In Futureworld se fiktiewe Mindbullets-berig uit 2028 bring 'n ontnugterde kieser tog sy stem uit. Stuart Murray se metgesel-scenario, Democracy is dead. Long live Democracy 2.0!, skets 'n Finland wat vereis dat kiesers drie vrae oor hul gekose party se beleid moet beantwoord voordat hul stem tel. Murray se idee stel 'n ernstige vraag oor hoe mense ingeligte keuses maak in 'n wêreld van algoritmiese voere en gefabriseerde woede. In Suid-Afrika, waar die Grondwet aan elke volwasse burger die reg waarborg om in die geheim te stem, sou dit om daardie reg aan 'n vasvra te koppel ook aan wie ook al die vrae skryf aansienlike mag gee oor wie gehoor word. (Futureworld se Mindbullets en gekoppelde scenario · Suid-Afrika se Handves van Regte, artikel 19)
Stel jou voor dat Murray se toets omgekeer word. 'n Party wat vir betroubare water veldtog voer, sou moes verduidelik watter pype dit sal vervang, wat die werk sal kos en wat dit eerste sal befonds. Ná die verkiesing kon inwoners daardie belofte in die raad se begroting volg en sien wie verantwoordelik was, wat bestee is en wanneer die werk afgehandel moes wees. As die projek vasgesteek het, sou die raad die vertraging in die openbaar moes verduidelik en vrae moes beantwoord. Enigiemand wat aan 'n infrastruktuurprojek gewerk het, weet hoeveel kan verander tussen goedkeuring en oorhandiging. Kiesers kry selde die kans om die besluite daartussen te volg.
Weerspieël 'n stem die toekoms wat jong mense wil hê?
Net gedeeltelik. 'n Stem kan sê wie 'n jong persoon meer vertrou met die keuses wat aangebied word. Dit kan ook woede teenoor die mense wat reeds in amp is, aanteken. Dieselfde kruisie op die stembrief kan albei betekenisse dra. Tuisbly is nog meer dubbelsinnig. Ontnugtering, praktiese hindernisse en 'n gebrek aan aantreklike keuses kan almal dieselfde afwesigheid tot gevolg hê. Ons leer meer deur opkoms langs wat jong mense sê hulle wil hê te plaas, en deur te vra wat hulle werklik kan beïnvloed sodra 'n raad aan die bewind is.
Die volgende toets van Democracy 2.0 kan lank voor die volgende verkiesing kom. Dit kan kom wanneer 'n jong inwoner vra hoekom 'n befondsde projek vasgesteek het, 'n antwoord kry wat hy kan nagaan, en sien dat die raad daarop optree. Dis hoe 'n verwagting oor die toekoms iets word wat 'n kieser in die hede kan beoordeel.
Geskep deur Bert van den Heever en beeld deur ChatGPT
Vrywaring: Hierdie artikel is die persoonlike mening/siening van die skrywer(s) en is nie noodwendig dié van die VSABR nie
Hierdie artikel is uit Engels vertaal. Die oorspronklike het op die ASAQS-webwerf verskyn. Read the English original. Vrae oor u eie projek? Kontak ons.